@article {330, title = {Analogical effects on past-tense formation in L1 and L2 learners of Dutch}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

There is a simple deterministic rule for past-tense formation in Dutch. If the verbal stem in the infinitive ends in an unvoiced obstruent, the simple past suffix is -te. In all other cases, it is -de. Ernestus \& Baayen (2003,2004), however, showed that adult speakers of Dutch do not simply follow this rule. They tend to construct past tense forms by analogy with phonologically similar words in the lexicon. When analogy supports the suffix prescribed by the rule (congruent verbs), adults make less mistakes in the choice of the suffix then when analogy and the rule are in conflict (incongruent verbs). In this talk, we will present a study on the production of past-tense forms by primary school children, both L1 and L2 learners. If the difference between the congruent and incongruent verbs (the congruency effect) indeed depends on patterns of analogy in the lexicon, it should become greater when a child{\textquoteright}s vocabulary becomes larger. Dutch primary school children at the end of grades 5 to 8 (after 3 to 6 years of reading) were asked to construct the past-tense forms of congruent and incongruent verbs. The experiment showed that the congruency effect is already present in grade 5. Also, the effect becomes larger over the years. Children whose native language is not Dutch show a smaller congruency effect, which forms additional support that the congruency effect depends on vocabulary size.

}, author = {Pim Mak and Mirjam Ernestus} } @article {209, title = {Articulatorische vrijheidsgraden}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het vreemde-talenonderwijs wordt niet of nauwelijks aandacht besteed aan de fonologische systemen die de verschillende talen kenmerken. Om een betere uitspraak van een vreemde taal aan te kunnen leren is enige kennis van de fonologie dringend gewenst. Wie een vreemde taal leert en zich eenmaal realiseert welke klankonderscheidingen en -regels de vreemde taal en de eigen moedertaal van elkaar onderscheiden, zou in staat moeten zijn om deze kennis te verzilveren ten faveure van een correctere uitspraak van de vreemde taal. In mijn presentatie zal ik voorbeelden geven van klankonderscheidingen en {\textquoteright}regels in verschillende Europese talen en pleiten voor de wenselijkheid van het onderscheiden van uitspraakfouten (op basis van fonologische kenmerken, die de vrijheidsgraden van de articulatie bepalen) enerzijds en uitspraakeigenaardigheden (die binnen de fonetische tolerantiezone vallen) anderzijds.

}, author = {Marc Dupuis} } @article {215, title = {Automatische detectie van uitspraakfouten: een akoestisch-fonetische aanpak}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Om feedback te kunnen geven op de uitspraak van een buitenlander die een vreemde taal leert in een Computer-Aided Language Learning (CALL) omgeving zullen uitspraakfouten automatisch gedetecteerd moeten worden. Een veel gebruikte detectietechniek is die van de "confidence measures"; deze maten worden automatisch berekend met behulp van een automatische spraakherkenner. Een van de grootste nadelen van deze techniek is dat de detectie nauwkeurigheid te laag is. Dat kan te maken hebben met het feit dat "confidence measures" voor alle klanken op dezelfde manier berekend worden; er wordt dus niet gefocused op specifieke eigenschappen van individuele uitspraakfouten.

Wij presenteren een akoestisch-fonetische aanpak waarin we wel specifieke (namelijk akoestisch-fonetische) features gebruiken om uitspraakfouten te detecteren. We zullen ons concentreren op een frequente uitspraakfout in het Nederlands: de niet-stemhebbende velaire fricatief /x/ die foutief wordt uitgesproken als een niet-stemhebbende velaire plosief /k/. Onze experimenten laten zien dat deze akoestisch-fonetische aanpak uitspraakfouten van /x/ kan detecteren met een nauwkeurigheid die hoger is dan die van de "confidence measures".

}, author = {Khiet Truong and Helmer Strik and Catia Cucchiarini and Ambra Neri} } @article {217, title = {Compensatie voor [t]-deletie in gesproken woordherkenning}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In deze studie werd onderzocht hoe luisteraars omgaan met het wegvallen van een woordfinale [t] in fonetische contexten waarin [t]-deletie optreedt. Uit een zoektocht door het Corpus Gesproken Nederlands blijkt dat woordfinale [t] vooral vaak wegvalt tussen [s] en [b], zoals bijvoorbeeld in {\textquoteright}fees[t] bezorgen{\textquoteright}. Om een gereduceerde vorm toch te herkennen als het woord {\textquoteright}feest{\textquoteright} is compensatie voor [t]-deletie nodig. Twee woordherkenningsexperimenten werden uitgevoerd om te onderzoeken of deze compensatie het woordherkenningsproces vertraagt en in hoeverre compensatie ook optreedt als het woord ook een lexicale tegenhanger heeft zonder [t], zoals bijvoorbeeld {\textquoteright}kast/kas{\textquoteright}. De resultaten laten zien dat compensatie inderdaad tijd kost: luisteraars zijn sneller in het herkennen van meer complete vormen dan gereduceerde vormen. Dit komt overeen met {\textquoteright}gradient mapping{\textquoteright} theorieen voor woordherkenning. Ten tweede blijkt dat compensatie voor [t]-deletie inderdaad verminderd wordt als er een lexicale tegenhanger zonder [t] bestaat.

}, author = {Esther Janse} } @article {219, title = {Corpusgebaseerde analyse van graden van reductie van het suffix -lijk}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In spontane spraak komen woorden eindigend op het suffix -lijk vaak in gereduceerde vorm voor (Ernestus, 2000). Zo kan het woord "mogelijk" worden uitgesproken als "mox@k" of "mok". Uit de spontane spraak van het CGN hebben we 14 woorden die eindigen op -lijk geselecteerd. Twee transcribeurs hebben de mate van reductie geclassificeerd van 946 tokens van deze woorden, geselecteerd om de effecten van Land, Sexe en Opleidingsniveau op reductie te onderzoeken (2x2x2 design). Uit de resultaten blijkt dat Vlamingen over het algemeen minder reduceren dan Nederlanders, dat mannen meer reduceren dan vrouwen en dat in Vlaanderen hoog opgeleiden het minst reduceren. Wanneer de voorspelbaarheid van het target op basis van het voorafgaande woord in de zin hoog is of het target op niet-finale positie in de zin staat wordt het meer gereduceerd. Bij drie van de 14 targetwoorden kwam reductie van de klinker in de woordiniti{\"e}le lettergreep voor. Nederlanders blijken hier meer te reduceren dan Vlamingen.

}, author = {Karen Keune and Mirjam Ernestus and Roeland van Hout and H. Baayen} } @article {221, title = {De S-factor van de TST-centrale}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Wat moeten de foneticus en de spraaktechnoloog met een centrale voor taal- en spraaktechnologie? Het antwoord is eenvoudig: er zo snel mogelijk de weg leren kennen naar spraakgerelateerde producten. De digitale weg wel te verstaan, via www.tst.inl.nl. Op dit moment beheert de TST-centrale het Neologismenbestand van het Algemeen Nederlands Woordenboek (ANW), het Corpus Gesproken Nederlands (CGN), verschillende monolinguale en bilinguale bestanden die gemaakt zijn om vertalingen te faciliteren, NL-Translex (een systeem voor automatisch vertalen), de Woordenlijst Nederlandse taal, de INL-corpora en Parole, alsmede een aantal tools. Het CGN is voor fonetici en spraaktechnologen ongetwijfeld het meest interessant omdat het tot nu toe het enige spraakproduct is. Daarom zal deze voordracht voor een groot deel bestaan uit een demonstratie van hoe door licentiehouders via onze website in het CGN gezocht kan worden. Maar het is de bedoeling dat onze catalogus voortdurend wordt uitgebreid met kwalitatief hoogstaande producten, waaronder ook spraaktools (b.v. spraakherkenners), nieuwe spraakcorpora en aanvullingen op bestaande spraakcorpora.

}, author = {Simo Goddijn} } @article {214, title = {De perceptieve ontwikkeling van een Fins duurcontrast bij volwassen Nederlanders}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Mijn promotieonderzoek richt zich op de vraag hoe de perceptie van een nieuw foneemcontrast zich ontwikkelt bij verschillende leeftijdsgroepen. We gaan hierbij uit van twee hypotheses. Hypothese I, Acquired Distinctiveness, stelt dat luisteraars verschillen binnen of tussen nieuwe categorie{\"e}n aanvankelijk slecht horen. Door training leert de luisteraar de verschillen tussen klanken die verschillend worden gecategoriseerd. Hypothese II, Acquired Similarity, stelt dat de luisteraar verschillen binnen en tussen categorie{\"e}n aanvankelijk goed kan onderscheiden. Door training blijft enkel het verschil tussen klanken die verschillend worden gecategoriseerd overeind.

Ik zal in deze presentatie de voorlopige resultaten van een trainingsstudie naar de perceptieve ontwikkeling van een Fins duurcontrast, /t-t:/, bij volwassen Nederlanders bespreken. In een pretest-posttest design wordt de foneemontwikkeling als gevolg van training bekeken. De verwachting is dat de Nederlanders beter worden in het horen van verschillen tussen categorie{\"e}n, ofwel dat ze leren volgens Acquired Distinctiveness.

}, author = {Willemijn Heeren} } @article {210, title = {De r van kinderen in grote steden}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Vanouds kende het Nederlands vooral de al dan niet getrilde tongpunt-r, wat leidde tot een redelijk homogene situatie. Rond 1900 kwam de getrilde of geschraapte huig-r op, in het zuiden in aaneengesloten gebieden en elders vooral in de grote steden. De Hollandse steden speelden hierbij een belangrijke rol. Nu is er een tweede krachtige expansie aan de gang, dit keer van de approximantische r (vaak de Gooise r genoemd). Nog sterker dan eerst lijken het de Hollandse steden te zijn die de taalverandering trekken. Althans, dat is de conclusie die we uit een eerder onderzoek in Haarlem en Nijmegen hebben getrokken. Ondertussen zijn er gegevens verzameld voor acht andere grote steden, verspreid over Nederland. In mijn lezing zal ik mij richten op de actuele toestand rondom de uitspraak van de r door kinderen in grote steden. De volgende vragen staan hierbij centraal:

  1. Waar treft men homogeniteit aan, met welke r?
  2. Waar treft men variatie aan, met welke r-en?
  3. Hoe kunnen de verschillen worden verklaard?
}, author = {Ren{\'e}e van Bezooijen and Griet Coup{\'e}} } @article {332, title = {Dutch listeners{\textquoteright} processing of word-final voicing in English}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Whereas Dutch has voiced and voiceless obstruents, only voiceless obstruents occur in word-final position. In a series of experiments we investigated Dutch listeners{\textquoteright} processing of the voice distinction in word-final position, and its use for the recognition of words in English. In a categorization experiment Dutch and English participants categorized /b/-/p/, /d/-/t/, /z/-/s/, and /v/-/f/, in nonword-initial and -final position. Dutch listeners were found to categorize voiced and voiceless obstruents in word-final position as accurately as in word-initial position, and as accurately as English listeners. To investigate to which extent Dutch listeners use this ability for the recognition of words, English words with an obstruent in word-final position were recorded in two ways: unaltered, and with final voiced consonants replaced with voiceless ones and vice versa. Thus {\textquoteright}globe{\textquoteright} became {\textquoteright}glope{\textquoteright}, and {\textquoteright}cheap{\textquoteright} became {\textquoteright}cheab{\textquoteright}. The replacement of final consonants did not result in existing words, but in so-called {\textquoteright}near-words{\textquoteright}. Real words and near-words were presented to Dutch and English participants in a categorization experiment. Dutch listeners were found to rely more on lexical cues than English listeners: Dutch listeners gave more {\textquoteright}b{\textquoteright} responses to the final consonant in {\textquoteright}glope{\textquoteright} and more {\textquoteright}p{\textquoteright} responses to {\textquoteright}cheab{\textquoteright} than English listeners. When the same items were presented in an auditory lexical decision task, Dutch listeners misjudged the near-words as real words more often than English listeners, again relying on the lexicon. To investigate how strongly near-words activate the real word, the same items were used as auditory primes in a bimodal priming experiment, with the real words as visual targets. For English listeners, near-words did not prime real words. For Dutch listeners, {\textquoteright}glope{\textquoteright} primed {\textquoteright}globe{\textquoteright} as strongly as {\textquoteright}globe{\textquoteright} did. {\textquoteright}Cheab{\textquoteright}, however, did not prime {\textquoteright}cheap{\textquoteright}. Thus Dutch listeners were tolerant of incorrect devoicing, but intolerant of incorrect voicing of word-final obstruents.

}, author = {Mirjam Broersma} } @article {329, title = {Early lexical representations: evidence from perception and production.}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Central in our investigation are the shape of early lexical representations. What do early words look like? Are they stored with detailed phonetic information, or are they more abstract and perhaps holistic at first? Although most researchers favor the idea that words are stored with phonetic detail (Werker \& Fennell 2004, Swingley 2004), the evidence so far is inconclusive.

Our research on early speech production has led us to believe that representations are not phonetically detailed at first. Rather, they start out being holistic, and become segmentalized in the course of development. Once words are segmentalized, children may generalize over the phonological characteristics of their lexical forms, which is the beginning of an abstract phonological system consisting of wellformedness or markedness constraints. Moreover, there are certain significant asymmetries with respect to place of articulation: coronal is behaving differently from other places of articulation, and hence assumed to be underspecified.

These claims have repercussions for early word perception. If words are stored as highly abstract units, then the prediction is that for word recognition detailed phonetic information is not used either. If certain features are underspecified, asymmetry in behavior is expected to show up in perception as well. To test these claims, we replicated and expanded previous research by Werker and colleagues (1997, 2001, 2004, to appear). In addition, we collected and analyzed production data and CDI scores for both production and perception. The results of our (still ongoing) investigations are highly interesting.

In a first experiment using the switch paradigm, we tested whether children prefer to listen to the switch condition when tested with newly learned words (bin or din). Like the English infants, Dutch 14 month old infants do not listen significantly longer to the new words than to the {\textquoteleft}old{\textquoteright} words, indicating that the difference between bin and din is not picked up. In a second experiment we used the switch procedure to test the difference between bon and don. In this case, infants listened significantly longer to the new forms than to the {\textquoteleft}old{\textquoteright} ones, suggesting that the bon-don contrast is perceived. It is, however, not as simple as that. In both experiments, children listened significantly longer to the new words if they are able to produce an initial labial-coronal contrast, which suggests that the child{\textquoteright}s productive lexicon indeed plays a role.

}, author = {Paula Fikkert} } @article {326, title = {Early speech development in young children with a cochlear implant}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, author = {Steven Gillis and Karen Schauwers and Paul Govaerts} } @article {222, title = {Evaluatie van spraakgestuurde informatiesystemen}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Huidige methoden voor het evalueren van dialoogsystemen geven inzicht in de prestatie ("performance") van een systeem ofwel in termen van systeemeigenschappen of in termen van kwaliteitsbeleving van de gebruiker (o.a. "user satisfaction"), maar niet beide. E{\'e}n van de weinige methoden die zowel objectieve als subjectieve gegevens in beschouwing neemt is de methode gebaseerd op het PARADISE-model (Walker et al., 1997). Door subjectieve oordelen van gebruikers (d.m.v. questionnaire) te relateren aan objectieve systeem- en interactieparameters (ge{\"e}xtraheerd uit de gelogde dialogen, o.a. taaksucces, dialoogduur, \% correcte woordherkenning) kan een kwantitatieve beschrijving van een dialoogsysteem verkregen worden. Op deze wijze krijgt men inzicht in de systeem- en interactieparameters die het meeste bijdragen aan de gebruikersbeleving. Deze informatie biedt ontwikkelaars en aanbieders direkt praktische aanwijzingen hoe ze hun spraakgestuurde diensten kunnen verbeteren. Tijdens de presentatie zal het PARADISE-model aan de hand van een voorbeeld besproken worden. Wanneer de tijd het toelaat, wordt een nieuwe taxonomie gepresenteerd die meer duidelijkheid verschaft in de relaties tussen de verschillende kwaliteitsmaten (o.a. "user satisfaction", "usability", "acceptability") die in de literatuur gehanteerd worden.

}, author = {Paula Smeele} } @article {208, title = {Fonatie}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Eerstens mijn huidige samenvatting/theorie (cf. Buuren 1983) van alle mogelijke strottenhoofd-vocalisaties (fonatie), aldus: A CONFIGURATIE. A1:REGISTER: borst...kop/mengstem. A2:KNIJPING: nul...sterk (\ B2). A3:SMORING: nul...sterk. A4:CONSTRICTIE: nul...sterk. A5:VENTRICULARITEIT: stem en/of schraping. A6:LARYNXSTAND: hoog...laag. A7:ADEMING: helder...ademig...fluisterig (\ B3). A8:HINNIKSTEM. B - GEBAAR . B1:GLOTTISSLAG. B2:TRILLING: stem/kraakstem/kraak (\ A2). B3:FRICTIE: nul (adem-,{\textquoteleft}breathed{\textquoteright})...fluister (\ A7). C - COMBINATIES van B2 en B3 alsmede van A1-A8. Tweedens wou ik e.e.a demonstreren (lijfelijk uiteraard, alsook middels audio/video), i.h.b. A1:Mengstem (Ray Charles, Jesse Jackson, e.a.), A8:Hinnikstem (Bhimsen Joshi, Nigel Rogers...), A5+B2:Dubbelstem (Adelaide Hall, Louis Armstrong...).

Ref. L. van Buuren (1983). Observations on Phonation. JIPA

}, author = {Lucas van Buuren} } @article {334, title = {From phoneme to lexicon in non-native listening}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

When phonemic contrasts of first and second languages mismatch, native phonemic categories can capture second-language input. This effect can have far-reaching consequences for understanding:

  1. Spurious word activation. Broersma (2002) showed that Dutch listeners accepted non-words such as chass and lem as English words (chess, lamb); such sequences can occur in spoken English (chastise, lemon), possibly activating more competitor words for non-native than for native listeners. (See also Broersma{\textquoteright}s abstract.).
  2. Pseudo-homophony. Homophones like [mi:t] must be disambiguated via context (let{\textquoteright}s meet, grill meat). If failure to distinguish contrasts induces homophony, then non-native listeners will have to do such disambiguation via context more often than native listeners.
  3. Temporary ambiguity. Weber and Cutler (2004) tested Dutch listeners to English in an eye-tracking experiment, and found that they fixated longer on distractor pictures with names containing vowels confusable with vowels in a target name (pencil, given target panda) than on less confusable distractors (beetle, given target bottle). English native listeners did not do this.

However, Weber and Cutler also found that the confusability was asymmetric: given pencil as target, panda did not distract more than distinct competitors. They suggested that stored representations may maintain second-language distinctions even when native phonemic categories effectively over-rule the distinctions in input processing.

A subsequent experiment tests for such asymmetry with Japanese listeners{\textquoteright} perception of English r/l contrasts. We also tested for asymmetry in non-natives{\textquoteright} pseudo-homophony, via a lexical decision study examining repetition priming. English materials, presented to Dutch and Japanese listeners, included pairs such as cattle/kettle and right/light. Dutch listeners responded significantly faster to one member of a cattle/kettle pair after having heard the other member earlier (compared with having heard a control word), suggesting that both words had been activated whichever had been heard. Japanese listeners, however, showed no such priming for cattle/kettle words, but did show repetition priming across r/l pairs (e.g. right/light).

}, author = {Anne Cutler and Andrea Weber and Takshi Otake} } @article {328, title = {Infants{\textquoteright} knowledge of phonotactics in different prosodic positions}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Dutch allows both voiced and voiceless obstruents in initial position, but only voiceless obstruents in final position. The underlying /d/ surfaces as [t] in the plural noden {\textquoteleft}emergencies{\textquoteright}, but as [t] in the singular nood {\textquoteleft}emergency{\textquoteright}. Voiceless obstruents do not undergo a similar alternation: [t] is produced in both nooten {\textquoteleft}nuts{\textquoteright} and noot {\textquoteleft}nut{\textquoteright}. To acquire knowledge of voicing neutralization, the learner needs to realize that in final position voiced stops are phonotactically illegal.

Previous research has shown that by 9-months, English-learning infants have acquired knowledge about their language specific phonotactics (e.g. Juscyzk et al., 1995). We predicted that by 9-months, Dutch-learning infants should demonstrate knowledge of voicing phonotactics. In the first studies, 9- and 11-month-old Dutch-learning infants were presented with lists of non-words ending in phonotactically legal voiceless obstruents versus phonotactically illegal voiced obstruents. Infants showed no preference for either list.

We then explored the possiblity that infants were not sensitive to the nature of the phonotactic pattern tested. While voiced stops are restricted in final position, they do occur in the language; therefore, this requires a sophisticated knowledge of phonotactics. Similarily, the voicing contrast may not be as salient as other contrasts. 9-month-old Dutch-learning infants were then presented with a more salient contrast: lists of non-words ending in native phonemes versus non-native phonemes. Infants showed no preference for either list. We then tested whether infants showed no preference for voicing or native phonotactics because contrasts occured in final position. 9-month-old Dutch-learning infants were presented with lists of non-words beginning with native phonemes versus non-native phonemes. Infants listened significantly longer to non-words begining with native phonemes phonemes. The combined results suggest that infants are not very sensitive to phonotactic patterns in final position. Moreover, the findings suggest that infants learn phonotactics in different prosodic positions at different times in development.

}, author = {Tania S. Zamuner} } @article {216, title = {Luisteraars horen /t/{\textquoteright}s die sprekers reduceren: Waarneming en productie van /t/ op het woordeinde}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Een /t/ op het woordeinde wordt in continue spraak vaak niet of alleen gereduceerd uitgesproken. We hebben twee corpus studies uitgevoerd, die lieten zien dat /t/ het vaakst na /s/ en voor bilabiale medeklinkers gereduceerd wordt. Daarbij ontstaan verschillende "allofonen", die meer of minder evidentie voor de onderliggende /t/ bevatten. Het verschil tussen minimale paren als /kas/ en /kast/ komt hierdoor in het geding. Een potenti{\"e}le cue voor het verschil tussen een /st/ en een /s/ coda is echter ook de duur van de /s/, die langer is in simpele coda{\textquoteright}s.

Drie perceptie-experimenten lieten zien dat luisteraars van zowel de fonologische als ook lexicale constraints gebruik maken om te beslissen of een woord een onderliggende /t/ in de coda heeft. Ten eerste geven luisteraars vaker aan een /t/ achter /s/ dan achter /n/ te horen. Dit effect verdwijnt echter als de /n/ of /s/ lang is, wat een cue voor een simpele coda zonder /t/ is. Ten tweede zijn luisteraars ook eerder geneigd om een /t/ te horen als dit leidt tot een bestaand woord, zoals in orkes[t], in tegenstelling tot moeras[t]. Al in al blijkt dat luisteraars zowel fonologische als lexicale constraints toepassen om voor /t/-reductie te compenseren.

}, author = {Holger Mitterer and Mirjam Ernestus} } @article {211, title = {Morfologische en fonologische factoren in de verwerking van Engelse flecties}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Eerder psycholingu{\"\i}stisch onderzoek geeft aan dat er bij de analyse van Engelse onregelmatige (caught) en regelmatige (filed) vormen van de verleden tijd verschillende processen betrokken zijn. Om precies te zijn worden bij het begrijpen en produceren van regelmatige vormen processen gebruikt waarbij morfo-fonologische samenvoeging en ontleding plaatsvinden, waardoor deze vormen geanalyseerd worden als een stam plus affix (bv. {file} + {-ed}). Zulke processen worden niet toegepast in de analyse van onregelmatige vormen, die niet duidelijk een structuur met stam en affix hebben, en daarmee als volledige vorm geanalyseerd moeten worden.

Morfologische complexiteit wordt echter fonologisch ge{\"e}ncodeerd. Is het soms mogelijk dat zuiver fonologische factoren de meer complexe verwerking van de regelmatige verleden tijd bepalen, in plaats van de morfo-fonologische structuur op zich?

We onderzochten de onafhankelijke bijdrage van een aantal fonologische, morfologische en morfo-fonologische factoren in de verwerking van flecties in een perceptie-experiment waarbij proefpersonen beoordeelden of twee stimuli hetzelfde of verschillend klonken. Reactietijden bleken langzamer te zijn voor items die het kenmerkende patroon van regelmatige verleden tijdsvormen volgden {\textendash} waarbij de laatste medeklinker coronaal is en in stemhebbendheid met het voorafgaande foneem overeenkomt {\textendash} ongeacht of de items echte vervoegingen waren (bv. filed), of pseudo-vervoegde echte woorden of non-woorden (bv. mild en niled). Op vorm gematchte items zonder vervoegingspatroon, zoals start of clamp, die niet als morfologisch complexe vormen ge{\"\i}ntrepreteerd kunnen worden, hadden snellere reactietijden. Wij interpreteren dit als evidentie voor een fundamenteel morfo-fonologisch parseringsproces dat wordt toegepast op alle items die de cruciale fonologische kenmerken hebben.

Tyler, LK, Randall, B. en Marslen-Wilson, WD. (2002). Phonology and neuropsychology of the English past tense. Neuropsychologia 40, 1154-1166.

}, author = {Brechtje Post and Billi Randall and Lorraine K. Tyler and William Marslen-Wilson} } @article {220, title = {Objectivering van spraakdiagnostiek}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Binnen de fonetiek is het onderzoek naar pathologische spraak maar matig vertegenwoordigd. Dit wordt al snel gezien als iets waar logopedisten zich mee bezighouden. Metingen lijken beperkt te blijven tot fonetische transcripties, maar de kwaliteit en de betrouwbaarheid hiervan laat vaak nog veel te wensen over juist bij pathologische spraak. Binnen het UMC St Radboud wordt al jaren onderzoek gedaan naar verstoorde spraak bij zowel volwassenen als kinderen, waarbij een breed scala aan registratie- en analysemethoden wordt gebruikt om de spraakprocessen in kaart te brengen. In deze bijdrage willen we naar aanleiding van onderzoek laten zien dat het mogelijk is verschillende niveaus binnen het spraakproductieproces te onderzoeken. Onderzoek met behulp van fonetische transcripties heeft een aantal kwantitatieve maten opgeleverd, die inzicht geven in de ernst van fonologische plannings- en motorische programmeringmoeilijkheden. Akoestische en fysiologische metingen (o.a. articulatiebewegingen, EMG, electroglottografie, ademhalings-bewegingen, spraakreactietijden) geven niet alleen inzicht in globale parameters als spreeksnelheid, maar ook in specifieke kwalitatieve aspecten zoals spectrale eigenschappen van klinkers, coarticulatie, de co{\"o}rdinate van klanken en van spraakbewegingen. Daarmee wordt de bijdrage van perceptuo-motorische processen duidelijk.

}, author = {Lian Nijland and Ben Maassen and Wendy Huinck} } @article {212, title = {Over het juist waarneembare verschil in spreektempo}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

Spreektempo varieert zowel tussen als binnen sprekers; deze tempoverschillen zijn communicatief van belang. Maar welke verschillen zijn hoorbaar, en welke niet? Ik zal enkele luister-experimenten bespreken, die suggereren dat het juist waarneembaar verschil zo{\textquoteright}n 5\% bedraagt. De timing van spraak is meer variabel dan die van muziek, maar desondanks is het juist waarneembaar verschil in tempo ongeveer gelijk voor muziek en voor spraak.

}, author = {Hugo Quen{\'e}} } @article {213, title = {Standaardnederlands op kruissnelheid: Spreeksnelheid in Vlaanderen en Nederland}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In het kader van een onderzoek naar uitspraakvariatie in het Standaardnederlands werd spontane spraak verzameld van 80 Vlaamse en 80 Nederlandse leraren Nederlands (160 x 15 min.). Die spraak vormde de basis voor een onderzoek naar spreek- en articulatiesnelheid (SS resp. AS, beide uitgedrukt in aantal syllaben per seconde). De informanten zijn afkomstig uit verschillende regio{\textquoteright}s in Vlaanderen en Nederland. De helft van de sprekers was jonger dan 40, de andere helft ouder dan 45. Er namen even veel mannen deel als vrouwen. Om na te gaan of het tempo tijdens de opnamen constant bleef, werd elke opname opgesplitst in 10 segmenten van gelijke duur. De spreek- en articulatiesnelheid bleek uiteindelijk niet te fluctueren tijdens de opnamen. We konden dus de resultaten van de 10 segmenten samennemen. De Nederlandse leraren bleken beduidend sneller te spreken dan hun Vlaamse collega{\textquoteright}s (AS: 5,05 vs. 4,23 syll/sec, SS: 4,23 vs. 4,00 syll/sec). Verder bleek nog dat de mannen uit de steekproef sneller spraken dan de vrouwen (AS: 4,79 vs. 4,50 syll/sec, SS: 4,23 vs. 4,01 syll/sec), en dat het tempo van de jongeren wat hoger lag dan dat van de ouderen (AS: 4,78 vs. 4,52 syll/sec, SS: 4,23 vs. 4,01 syll/sec).

}, author = {Hanne Kloots and Jo Verhoeven and Guy De Pauw} } @article {326, title = {Voice and Language Discrimination by Dutch-learning Infants}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Linguists have argued that all languages belong to one of three rhythmic categories: stress-timed (e.g. English and Dutch), syllable-timed (e.g. Italian and Spanish), and mora-timed (e.g. Japanese). Acoustic studies have provided evidence for the physical reality of these three rhythmic categories, and psychological studies have demonstrated that language rhythm plays an important role in language acquisition and word segmentation.

Language discrimination studies with English-learning infants have revealed that infants younger than 2 months can hear the difference between two languages only if the two languages belong to different rhythmic classes. In other words, cross-category language pairs (e.g. Italian and Japanese) are discriminated whereas within-category language pairs (e.g. Dutch and English) are not. By 5 months, within-category discrimination is possible only if one of the within-category languages is the native language (e.g. English and Dutch). Thus, both rhythmic information as well as language familiarity play a role in early language discrimination.

In this talk, I will discuss language discrimination by Dutch-learning infants. Using the Switch paradigm, infants were habituated to three voices speaking Language 1, and tested on a fourth voice speaking Language 1 and a fifth voice speaking Language 2. In Experiment 1 (Dutch versus Japanese), infants dishabituated to Language 2 in the test phase regardless of which language they were habituated to. However, they only dishabituated to the new voice in Language 1 if Language 1 was Dutch. In Experiment 2 (Japanese versus Italian), infants once again dishabituated to Language 2 regardless of which language they were habituated to. Infants in both conditions failed to dishabituate to the new voice in Language 1. In Experiment 3, infants are being tested on two stress-timed languages: German and Dutch. Current results support the hypothesis that language rhythm and familiarity play an important role in voice and language discrimination by Dutch-learning infants.

}, author = {Elizabeth Johnson and Ellen Westrek} } @article {218, title = {Woordfrequentie en de reductie van affixen}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Utrecht, The Netherlands}, abstract = {

In dit onderzoek hebben we gekeken naar de relatie tussen woordfrequentie en de duur van de affixen ge-, ver-, ont- en -lijk in het gesproken Nederlands. Uit het subcorpus {\textquoteright}Spontane spraak{\textquoteright} van het CGN hebben we voor ieder woordtype met een van deze affixen willekeurig {\'e}{\'e}n token geselecteerd en gesegmenteerd. Uit de analyses blijkt dat bij ge-, ont-, en -lijk een hogere frequentie leidt tot kortere realisaties van het affix en/of de individuele segmenten daarin. Verder spelen spreeksnelheid, de leeftijd van de spreker en het aantal consonanten in de onset van de stam een rol. Voor ver- zijn er geen frequentie-effecten, maar wel een effect van de ratio tussen de frequentie van het hele woord en de frequentie van de stam. Deze resultaten ondersteunen theorie{\"e}n die een verband leggen tussen reductie en probabilistische variabelen zoals frequentie. Daarnaast stellen ze vraagtekens bij modellen van spraakproductie die de syllabe als eenheid van articulatie beschouwen.

}, author = {Mark Pluymaekers and Mirjam Ernestus and H. Baayen} } @article {327, title = {Word segmentation from continuous speech: an ERP study with 10-month-old infants.}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

In their first year of life, before they start to speak, infants rapidly learn to deal with the sound structure of their native language. An important step in this first year of language acquisition is learning to recognize words in continuous speech (word segmentation).Behavioral studies have shown that infants learn to segment words from continuous speech between approximately 7 and 10 months of age. The predominant stress pattern of a language seems to play an important role in acquiring this skill. To study this step in language acquisition in more detail, we designed a new auditory ERP repetition paradigm. In this paradigm we presented 10-month-old infants with 20 blocks of words and sentences, while measuring EEG. Each block consisted of a Familiarization phase and a Test phase. In the Familiarization phase we presented the infants with 10 tokens of the same two-syllable word with stress on the first syllable. In the Test phase, which followed immediately after familiarization, we presented infants with eight randomized sentences of which four contained the familiarized word. The remaining four sentences contained a new two-syllable word, also with stress on the first syllable. The Test phase shows an effect of Familiarity in the form of a negative-going deflection on the familiar words as compared to the unfamiliar words in the sentences. This effect starts well before the end of the critical word. This result shows that 10-month-old infants can indeed segment words from continuous speech. Moreover, the timing of the effect shows us that they need approximately only the first half of the word to do so.

}, author = {Valesca Kooijman and Peter Hagoort and Anne Cutler} } @article {333, title = {The development of L2 categorization in multiple scenarios}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Phonemic and phonetic mismatches between the sound categories of different languages frequently lead to problems in L2 acquisition. Following the simple, and widely accepted, assumption of L1 transfer, it is predicted that we will find at least three different learning scenarios for the categorization of L2 sounds, namely starting with fewer sound categories, starting with more categories and starting with similar but not equal categories. I will present different L2 categorization cases that illustrate each of the three scenarios: The learning of the English vowels /i/ and /I/ by Spanish speakers will be shown to represent the first scenario, the second scenario will be illustrated by the learning of the Spanish vowels /i/ and /e/ by Dutch listeners, and the learning of the Canadian French vowels /ae/ and /E/ by Canadian English speakers will be shown as an example of the third scenario. For each scenario, two arguments about the staring point will be put forward. First, it is argued that the L2 starting point equals the cross-language categorization of the vowel sounds at hand (e.g. the native Spanish categorization of English /i/ and /I/ or the Dutch native categorization of Spanish /i/ and /e/). And second, it is argued that the learner is faced with a different L2 learning problem in each of the scenarios, namely learning to categorize more vowels, learning to categorize less vowels and learning to re-categorize vowels. As for solving the L2 learning problems, following the, perhaps, controversial assumption of availability of L2 development, it will be argued that the L2 learners can modify their initial L2 categorization in order to gradually approximate native categorization. Crucially, it is claimed that the learners of each scenario will adjust their L2 vowel categorization through different developmental (sequence of) strategies. The results of cross-language and L2 categorization experiments will be shown to confirm the hypothesised L2 scenarios as well as the hypothesised L2 developments.

}, author = {Paola Escudero} } @article {331, title = {The notion of language proficiency from an aural processing perspective}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Theories of first and second language acquisition must seek to explain the following two phenomena. First, whereas L1 acquisition appears to lead to full native proficiency for all learners (i.e., all mentally healthy children with normal hearing), L2 acquisition only very seldom appears to lead to native or nativelike proficiency. Second, despite the fact that L1 learners all appear to reach full native proficiency, big differences between them exist. According to Hyltenstam and Abrahamsson (2003), both biological factors (the so-called critical period) and social-psychological factors play a role in early as well as late language acquisition; however, with increasing age of onset, the impact of maturational factors diminishes, while the impact of social-psychological factors increases. Using the theory of Hyltenstam \& Abrahamsson as a starting point, I will propose that we must distinguish between a core and a non-core language proficiency. The core pertains to the recognition of high-frequency words in normal speech, is acquired via a process of implicit learning, and is attainable for all L1 and L2 learners. The non-core involves forms of explicit learning, and is therefore affected by a range of social-psychological factors (intelligence, working memory capacity, vocabulary size, education). In this talk, I will present the three hypotheses, elaborate on the underlying theoretical notions, and suggest a method of how to test them empirically.

}, author = {Jan Hulstijn} } @article {337, title = {The notion of language proficiency from an aural processing perspective}, year = {2004}, publisher = {Nederlandse Vereniging voor Fonetische Wetenschappen}, address = {Nijmegen, The Netherlands}, abstract = {

Theories of first and second language acquisition must seek to explain the following two phenomena. First, whereas L1 acquisition appears to lead to full native proficiency for all learners (i.e., all mentally healthy children with normal hearing), L2 acquisition only very seldom appears to lead to native or nativelike proficiency. Second, despite the fact that L1 learners all appear to reach full native proficiency, big differences between them exist. According to Hyltenstam and Abrahamsson (2003), both biological factors (the so-called critical period) and social-psychological factors play a role in early as well as late language acquisition; however, with increasing age of onset, the impact of maturational factors diminishes, while the impact of social-psychological factors increases. Using the theory of Hyltenstam \& Abrahamsson as a starting point, I will propose that we must distinguish between a core and a non-core language proficiency. The core pertains to the recognition of high-frequency words in normal speech, is acquired via a process of implicit learning, and is attainable for all L1 and L2 learners. The non-core involves forms of explicit learning, and is therefore affected by a range of social-psychological factors (intelligence, working memory capacity, vocabulary size, education). In this talk, I will present the three hypotheses, elaborate on the underlying theoretical notions, and suggest a method of how to test them empirically.

}, author = {Jan Hulstijn} }